Orta Doğu’da tırmanan jeopolitik gerilimler ve sıcak çatışmalar, Körfez’deki küresel enerji trafiğini zorunlu olarak yeni rotalara yöneltiyor. Financial Times’ın değerlendirmesine göre; İran’ın gemilere ve altyapıya yönelik saldırılarının Hürmüz Boğazı’ndaki trafiği durma noktasına getirmesi, bölgedeki enerji ticaretinde sarsıcı bir etki yarattı. Bu durum, Körfez’de mahsur kalan petrol ihracatını acilen yeniden yönlendirmek isteyen nakliyecileri alternatif arayışına itti.
Rotasını değiştiren yaklaşık 30 süpertanker, Suudi Arabistan’ın Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu limanına yöneldi. Her biri 2 milyon varilden fazla petrol taşıma kapasitesine sahip bu dev gemilerin oluşturduğu filo, normalde ayda ortalama iki geminin uğradığı limanda olağanüstü bir hareketlilik yarattı.
FT haberine göre, fiyat raporlama kuruluşu Argus’ta navlun uzmanı olan John Ollett, yaşanan zorunlu değişimi şu sözlerle açıkladı: “Hürmüz Boğazı’ndaki aksamalar göz önüne alındığında, başka bir seçenek yok. Birkaç aydır Husi saldırısı olmadı ve ham petrol ihracatı için tek seçenek Yanbu olmaya devam ediyor.”
Yanbu limanının artan önemi ve yenilenen sözleşmeler
Körfez’deki depolama tesislerinin tam kapasiteye ulaşması nedeniyle komşu ülkeler petrol üretimini kesmek zorunda kaldı. Bu dar boğazda Suudi Arabistan, doğudaki petrolünü batıdaki Yanbu’ya bağlayan boru hattı sayesinde kendisine hayati bir ihracat can simidi buldu.
Ülkenin petrol ihracatının büyük bir kısmı normalde doğu kıyısından Körfez’e açılırken, devlete ait petrol şirketi Saudi Aramco strateji değiştirdi. Şirket, Kızıldeniz üzerinden günde yaklaşık 5 milyon varil ihraç etmeye yönelik yeni bir planın ana hatlarını belirledi.
Veri platformu Kpler’de baş navlun analisti olan Matthew Wright, limanın ulaştığı yeni konumu, “Yanbu’nun popülaritesi patladı ve şimdilik bu durum böyle kalmaya devam edecek gibi görünüyor” şeklinde özetledi. Wright, Hürmüz Boğazı civarındaki saldırıların İran’ın gemileri vurabileceğinin kesin bir kanıtı olduğunu, bu yüzden gemilerin yavaş yavaş Kızıldeniz’e yöneldiğini belirtti.
Bu hızlı değişim sürecinde, aralarında dev denizcilik şirketlerinin de bulunduğu armatörler hızla harekete geçti. Asya’ya petrol taşımak için yapılan uzun vadeli sözleşmeler, sevkiyatların Körfez yerine Yanbu’dan yapılacak şekilde taraflarca yeniden müzakere ediliyor.
Husiler dursa da bölgedeki tehlike devam ediyor
Husiler, Gazze’de ateşkesin sağlanmasının ardından ticari gemilere yönelik saldırılarını sona erdireceğinin sinyalini vermişti. Ancak Babülmendep Boğazı’ndan geçmeyi gerektiren bu yeni rotanın kendi içinde ciddi riskleri bulunuyor.
Denizcilik istihbarat grubu EOS Risk’in Danışmanlık Birimi Başkanı Martin Kelly, tankerlerin bu güzergahtan geçerken hâlâ “büyük bir risk” aldığını vurguladı.
Kelly’e göre, gemiler teorik olarak Süveyş Kanalı üzerinden kuzeye ilerleyebilir. Ancak bu alternatif, Asya yolculuklarına haftalarca ek süre ve devasa maliyetler getireceği için şirketler zorunlu olarak Kızıldeniz riskini göze alıyor. Buna rağmen, Kızıldeniz’e kadar ulaşabilecek olası İran saldırıları çok daha yakın bir tehlike yaratıyor.
Bölgedeki bu gerilimli enerji trafiğini değerlendiren Matthew Wright ise sektörün içinden geçtiği durumu şu ifadelerle özetliyor: “Orta Doğu’daki enerji varlıkları söz konusu olduğunda tüm ihtimaller masada. Durup bekleme şansınız yok; yükleme yapılabilecek durumdaki her liman tam kapasiteyle kullanılıyor.”
Editörün notu: Financial Times kaynaklı haberde yer alan Körfez’deki gerilim, bölgedeki daha geniş jeopolitik dinamiklerin bir yansımasıdır. Bağımsız analistlere göre, İran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki enerji trafiğine yönelik hamleleri; küresel petrol arzı üzerinde baskı yaratarak ABD ve uluslararası toplumu bölgedeki çatışmalarda ateşkese zorlama ve diplomatik bir denge kurma stratejisi olarak değerlendirilmektedir.
